Naukowcy z Washington University w St. Louis przypadkiem natrafili na trop, że marker związany z chorobą Alzheimera mógłby w przyszłości pomagać w rozpoznawaniu przewlekłej urazowej encefalopatii (CTE). Na razie to jednak bardzo wstępne obserwacje, a badacze i niezależni eksperci podkreślają, że potrzebne są znacznie większe analizy.

Choroba, którą dziś potwierdza dopiero sekcja

CTE jest powiązana z wstrząśnieniami mózgu i innymi powtarzającymi się urazami głowy. Najczęściej mówi się o niej w kontekście zawodników futbolu amerykańskiego, ale problem dotyczy także innych osób narażonych na powtarzane uderzenia w głowę. Lekarze próbują ocenić prawdopodobieństwo choroby na podstawie objawów, takich jak huśtawki nastroju czy pogorszenie pamięci. Kłopot w tym, że podobne objawy dają także inne schorzenia. Pewne rozpoznanie CTE jest możliwe dopiero po śmierci, podczas badania mózgu.

Jak natrafiono na trop

W centrum badania jest białko tau. W zdrowym mózgu pomaga ono neuronom, ale w chorobie Alzheimera ulega nieprawidłowym zmianom i tworzy splątki wewnątrz komórek nerwowych. Zespół z WashU badał na materiale pośmiertnym fragment tego białka, oznaczany jako eMTBR-tau243, który może służyć do śledzenia takich splątków.

W pewnym momencie badacze zauważyli coś nietypowego: u jednej osoby poziom tego markera był wysoki, choć dokumentacja wskazywała nie na Alzheimera, lecz na zaawansowane CTE. Skłoniło to zespół do sięgnięcia po większy zbiór próbek mózgu i innych materiałów, a w końcu do zbadania krwi pobranej od 11 osób, u których rozpoznano CTE.

Wyniki były następujące:

• u osób z zaawansowanym CTE poziom eMTBR-tau243 był wyższy niż u osób zdrowych,
• marker nie pozwalał wiarygodnie wykrywać wczesnego stadium choroby,
• wyniki opublikowano w czasopiśmie JAMA i przedstawiono na konferencji naukowej w Japonii.

Informacje o różnicach między grupami przekazała Chihiro Sato z wydziału neurologii WashU, współautorstwo badania.

Dlaczego eksperci studzą emocje

Brak wiarygodności w przypadku wczesnych stadiów to istotne ograniczenie. To właśnie wczesne rozpoznanie byłoby najbardziej wartościowe, bo pozwalałoby wcześniej reagować. Poza tym grupa liczyła zaledwie kilkanaście osób.

Rudolph Castellani z Northwestern University, osoba zajmująca się neuropatologią i niezaangażowana w to badanie, ocenia odkrycie jako interesujące, ale bardzo wstępne. Według tej opinii potrzeba znacznie większych badań, by sprawdzić, czy związek jest rzeczywisty. Chihiro Sato, która zajmuje się tauopatiami, również podkreśla, że konieczne są dalsze prace.

Trudność polega też na tym, że nieprawidłowe białko tau występuje w wielu chorobach mózgu, a u starszych osób mogą one współistnieć. Utrudnia to ustalenie, jaką rolę tau odgrywa w jednej konkretnej chorobie, w tym w CTE.

Co to oznacza w praktyce, także w Polsce

Dla pacjentów i sportowców w Polsce nic się na razie nie zmienia. Opisany marker to wynik badawczy, a nie gotowy test diagnostyczny, i nic w opublikowanych informacjach nie wskazuje, by był dostępny w zwykłej praktyce lekarskiej, w Polsce czy gdziekolwiek indziej. Nie należy więc traktować badania krwi jako sposobu na sprawdzenie, czy ktoś ma CTE.

Temat nie jest jednak odległy. Powtarzane urazy głowy zdarzają się w sportach kontaktowych, takich jak boks, sztuki walki czy rugby, uprawianych także w Polsce. Jeśli po urazach głowy pojawiają się zaburzenia pamięci, nastroju lub koncentracji, najrozsądniej skonsultować je z lekarzem, który oceni, czy przyczyną może być coś innego, w tym choroba możliwa do leczenia. Możliwość badania krwi, jeśli kiedyś się sprawdzi, mogłaby ułatwić odróżnianie CTE od innych schorzeń. Do tego jednak daleka droga.

Źródło: Medical Xpress – „Preliminary study finds a clue in the quest to help diagnose CTE in the living”